- Stan faktyczny: model, który funkcjonuje w wielu polskich hotelach
- Stanowisko fiskusa: odmowa na podstawie przepisu, który powinien już nie obowiązywać
- Klauzula standstill i wyrok TSUE w sprawie Grupy Lotos jako fundament rozstrzygnięcia
- Zasada neutralności VAT jako drugi filar argumentacji
- To nie jest odosobniony przypadek
- Kiedy hotel może odliczyć VAT, a kiedy nie
- Praktyczne rekomendacje dla hoteli
Naczelny Sąd Administracyjny wydał kolejny wyrok, który powinien zainteresować każdego zarządcę hotelu współpracującego z zewnętrznym operatorem gastronomicznym. W orzeczeniu z 7 sierpnia (sygn. I FSK 2141/23) sąd potwierdził, że hotel odsprzedający posiłki swoim gościom ma prawo odliczyć VAT naliczony na fakturach otrzymanych od podmiotu prowadzącego restaurację. To kolejny głos w utrwalającej się, korzystnej dla branży HoReCa linii orzeczniczej – i kolejny sygnał, że warto weryfikować dotychczasowe rozliczenia podatkowe w tym obszarze.
Stan faktyczny: model, który funkcjonuje w wielu polskich hotelach
Sprawa, która trafiła przed NSA, dotyczyła spółki prowadzącej hotel, w którym restauracja wraz z zapleczem kuchennym została wynajęta zewnętrznemu przedsiębiorcy. Model współpracy, choć skomplikowany formalnie, jest bardzo popularny w branży: hotel podpisał z operatorem nie tylko umowę najmu lokalu, ale również odrębną umowę na świadczenie usług gastronomicznych na rzecz gości hotelowych.
W praktyce oznaczało to, że zewnętrzny operator przygotowywał:
- śniadania serwowane w formie bufetu,
- pakiety śniadaniowe dla gości wyjeżdżających przed rozpoczęciem serwisu,
- obiady i kolacje,
- gastronomię towarzyszącą konferencjom i szkoleniom organizowanym w hotelu.
Za wszystkie te świadczenia operator wystawiał hotelowi faktury z VAT. Hotel z kolei odsprzedawał posiłki gościom – śniadania jako integralny element usługi noclegowej, pozostałe posiłki jako osobne pozycje na fakturach dla klientów indywidualnych i organizatorów eventów.
Stanowisko fiskusa: odmowa na podstawie przepisu, który powinien już nie obowiązywać
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej odmówił hotelowi prawa do odliczenia VAT, powołując się na art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT. Przepis ten wyłącza możliwość odliczenia podatku naliczonego od usług noclegowych i gastronomicznych, z pewnymi wyjątkami. Fiskus argumentował, że wyjątek dotyczący nabycia usług gastronomicznych w celu ich odsprzedaży w ramach usług turystyki został usunięty z ustawy w 2008 roku, a zatem obecnie nie ma podstaw do odliczenia VAT w takiej sytuacji.
To stanowisko, choć formalnie oparte na literalnym brzmieniu przepisu, od lat budzi wątpliwości sądów administracyjnych – i, jak pokazuje najnowsze orzecznictwo, słusznie.
Klauzula standstill i wyrok TSUE w sprawie Grupy Lotos jako fundament rozstrzygnięcia
Kluczowym elementem uzasadnienia NSA jest odwołanie się do unijnej klauzuli standstill. Zgodnie z tą zasadą, wynikającą z prawa unijnego, państwa członkowskie mogą utrzymać ograniczenia w prawie do odliczenia VAT, które istniały w momencie ich przystąpienia do Unii Europejskiej, ale nie mogą tych ograniczeń rozszerzać ani wprowadzać nowych po akcesji.
Sądy administracyjne, w tym NSA, konsekwentnie wskazują, że usunięcie w 2008 roku wyjątku dotyczącego usług turystyki naruszyło właśnie tę klauzulę. Skoro w momencie wejścia Polski do UE (2004 r.) przepisy pozwalały na odliczenie VAT od usług gastronomicznych nabywanych w celu świadczenia usług turystyki, to późniejsze zawężenie tego uprawnienia stanowiło niedopuszczalne rozszerzenie ograniczenia w odliczeniu VAT.
Fundamentalne znaczenie dla tej argumentacji ma wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 2019 roku w sprawie Grupy Lotos (C-225/18). TSUE potwierdził w nim, że polski ustawodawca, zmieniając w 2008 r. zakres wyłączeń w prawie do odliczenia VAT od usług noclegowych i gastronomicznych, naruszył klauzulę standstill w odniesieniu do usług nabywanych w celu ich odsprzedaży w ramach usług turystyki. To orzeczenie TSUE stało się punktem odniesienia dla całej późniejszej linii orzeczniczej polskich sądów administracyjnych, w tym dla omawianego wyroku NSA.
Co istotne, NSA przypomniał, że usługi hotelarskie stanowią element szerszej kategorii usług turystyki – i to niezależnie od tego, czy hotel sprzedaje kompleksowy pakiet turystyczny na wzór biura podróży, czy po prostu oferuje nocleg wraz z wyżywieniem. Takie szerokie rozumienie pojęcia „usług turystyki” otwiera drogę do odliczenia VAT znacznie większej grupie podmiotów z branży hotelarskiej niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.
Zasada neutralności VAT jako drugi filar argumentacji
NSA odwołał się także do fundamentalnej dla całego systemu VAT zasady neutralności podatku. Zgodnie z nią ciężar ekonomiczny VAT powinien ostatecznie obciążać konsumenta – w tym przypadku gościa hotelowego – a nie przedsiębiorcę pośredniczącego w łańcuchu dostaw. Jeśli hotel kupuje usługę gastronomiczną wyłącznie po to, by odsprzedać ją gościowi (bezpośrednio lub jako element pakietu z noclegiem), to odmowa prawa do odliczenia VAT prowadziłaby do podwójnego opodatkowania tej samej transakcji gospodarczej – raz na etapie zakupu od operatora, drugi raz na etapie sprzedaży gościowi. To zaburzałoby fundamentalną konstrukcję podatku od towarów i usług.
To nie jest odosobniony przypadek
Warto podkreślić, że sierpniowy wyrok nie jest pierwszym ani jedynym orzeczeniem w tej sprawie. Podobne, korzystne dla hotelarzy rozstrzygnięcia zapadły również w innych sprawach:
- wyrok NSA z lipca, sygn. I FSK 2333/23,
- wyrok NSA z 2025 roku, sygn. I FSK 1063/22.
Można więc mówić o ukształtowanej, spójnej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, która konsekwentnie kwestionuje stanowisko fiskusa w tej sprawie. Mimo to organy podatkowe – w tym Dyrektor KIS – nadal wydają interpretacje indywidualne niekorzystne dla hotelarzy, opierając się na literalnym brzmieniu art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT i pomijając argumentację opartą na klauzuli standstill oraz orzecznictwie TSUE.
Kiedy hotel może odliczyć VAT, a kiedy nie
Z analizowanego orzecznictwa wynika stosunkowo jasny obraz sytuacji, w których hotel może liczyć na prawo do odliczenia VAT:
- hotel kupuje usługi gastronomiczne od zewnętrznego operatora (np. najemcy prowadzącego restaurację w obiekcie),
- zakupione posiłki są następnie odsprzedawane gościom hotelowym – bezpośrednio lub jako element usługi noclegowej (np. śniadanie w cenie pokoju),
- gastronomia jest odsprzedawana także organizatorom konferencji, szkoleń czy innych wydarzeń odbywających się w hotelu.
Sytuacja wygląda inaczej, gdy usługi gastronomiczne są konsumowane przez hotel na własne potrzeby, bez elementu odsprzedaży - np. wyżywienie dla pracowników czy poczęstunek niefakturowany na klienta. W takich przypadkach argumentacja oparta na klauzuli standstill i neutralności VAT traci swoje zastosowanie, ponieważ nie występuje mechanizm przerzucenia ciężaru podatku na konsumenta końcowego poprzez odsprzedaż usługi.
Praktyczne rekomendacje dla hoteli
Dla działów finansowych i księgowości hoteli współpracujących z zewnętrznymi operatorami gastronomicznymi płynie z tego wyroku kilka konkretnych wniosków. Po pierwsze, warto przeanalizować dotychczasowe rozliczenia VAT pod kątem ewentualnych korekt i wystąpienia o zwrot nadpłaconego podatku. Po drugie, w przypadku sporu z organem podatkowym warto konsekwentnie powoływać się na aktualne orzecznictwo NSA oraz wyrok TSUE w sprawie Grupy Lotos, ponieważ argumentacja fiskusa oparta wyłącznie na literalnym brzmieniu art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT nie znajduje potwierdzenia w praktyce sądowej. Po trzecie, warto rozważyć wystąpienie o indywidualną interpretację podatkową, mając jednak świadomość, że mimo korzystnej linii orzeczniczej organy podatkowe wciąż mogą wydawać rozstrzygnięcia niekorzystne, co będzie wymagało dalszej drogi sądowej.
Wyrok NSA z 7 sierpnia to kolejny mocny argument w rękach hotelarzy w sporach z fiskusem – i istotny sygnał, że utrwalona linia orzecznicza w tym zakresie daje realne podstawy do odzyskania nienależnie zapłaconego podatku.
Wyrok odnosi się konkretnie do modelu, w którym hotel nabywa usługi gastronomiczne od zewnętrznego podmiotu w celu ich dalszej odsprzedaży gościom, niezależnie od tego, czy towarzyszy temu umowa najmu lokalu. Kluczowe jest to, że hotel faktycznie odsprzedaje posiłki – jako element usługi noclegowej lub jako osobną pozycję na fakturze. Warto jednak każdorazowo przeanalizować konkretną umowę i sposób fakturowania, aby upewnić się, że mieści się ona w linii orzeczniczej wyznaczonej przez NSA i TSUE.
Tak, jeśli hotel nie odliczał VAT od usług gastronomicznych nabywanych od zewnętrznego operatora, może rozważyć korektę deklaracji za okresy nieprzedawnione, czyli co do zasady za ostatnie 5 lat licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Przed złożeniem korekty warto skonsultować się z doradcą podatkowym, który oceni ryzyko sporu z fiskusem oraz przygotuje odpowiednią dokumentację i uzasadnienie powołujące się na aktualne orzecznictwo.
Teoretycznie tak, ponieważ pojedynczy wyrok NSA nie zmienia automatycznie treści ustawy o VAT ani nie wiąże organów podatkowych w innych sprawach. W praktyce jednak organy coraz częściej respektują utrwaloną linię orzeczniczą, a w razie sporu podatnik ma mocne argumenty oparte na wyroku TSUE w sprawie Grupy Lotos i kolejnych wyrokach NSA. Dla większego bezpieczeństwa warto rozważyć wystąpienie o indywidualną interpretację podatkową, choć trzeba liczyć się z tym, że fiskus może nadal prezentować odmienne stanowisko.
Z uzasadnienia NSA wynika, że zasada obejmuje wszystkie posiłki, które hotel nabywa od zewnętrznego operatora w celu ich odsprzedaży gościom – nie tylko śniadania w formie bufetu, ale też obiady, kolacje oraz gastronomię towarzyszącą konferencjom i eventom. Istotne jest, aby te świadczenia były następnie fakturowane na gości lub organizatorów, co potwierdza ich odsprzedażowy charakter. Taki szeroki zakres czyni to orzeczenie szczególnie istotnym dla hoteli konferencyjnych i biznesowych.
Warto przeanalizować obecne umowy z operatorami gastronomicznymi pod kątem tego, czy jasno wynika z nich model odsprzedaży usług gościom, oraz zadbać o prawidłowe dokumentowanie tych transakcji na fakturach. Dobrą praktyką jest też bieżące śledzenie orzecznictwa NSA i TSUE w tym zakresie, ponieważ temat wciąż nie doczekał się zmiany przepisów i pozostaje przedmiotem sporów interpretacyjnych. Rekomendowana jest również konsultacja z doradcą podatkowym specjalizującym się w branży HoReCa przed podjęciem decyzji o odliczeniu VAT lub złożeniu korekty.
Chcesz zwiększyć widoczność swojego obiektu?
Sprawdź ofertę
Specjalista Marketingu Hotelowego i twórca sieci portali noclegowych. Pomaga hotelom i obiektom noclegowym budować widoczność online.
